چرا گاهی اوقات،قیمت تعادلی مازاد عرضه و تقاضا را از بین نمی‌برد؟

درحالی‌که مدل‌های کلاسیک عرضه و تقاضا، از تسویه بازار در قیمت تعادلی خبر می‌دهند، نمونه‌های واضحی در بازار وجود دارد که قیمت تعادلی بازار را تسویه نمی‌کند. یک اقتصاددان با استفاده از ایده‌های آرمن آلچیان، اقتصاددان سرشناس، این رخداد را توضیح می‌دهد.

ادوارد اچ. کرین؛ معمار نهاد آزادی‌خواه؛

بنیان‌گذار موسسه کیتو درگذشت

یکی از خاطرات زنده و البته چالش‌برانگیز ما، ضیافت ناهاری در موسسه «کیتو» با حضور جمعی از پژوهشگران آنجاست. اد کرین، میزبان آن نشست و هم‌بنیان‌گذار این اندیشکده، از اینکه می‌دید ما به خاطر مخالفتمان با آزادسازی کوکائین و سایر مواد مخدر، زیر رگبار پرسش‌های سخت همکارانش قرار گرفته‌ایم، لذتی ویژه…

اخبار اندیشه

پنجشنبه، ۲۵ دی ۱۴۰۴

تثبیت اسمی در اقتصاد تورمی به کاهش حمایت واقعی می‌انجامد
روزنامه شماره ۶۴۸۷

ابزار جدید بودجه برای کشاورزی

اگر اعداد جدول «الزامات تسهیلات، تادیه بدهی و افزایش سرمایه» را بدون پیش ‌فرض و صرفا عددی بخوانیم، یک تصویر روشن از رفتار واقعی دولت با ابزارهای اعتباری و بدهی به‌دست می‌آید؛ تصویری که حتی بدون رجوع به جدول اصلی هم دقیقا نشان می‌دهد چه چیزی ثابت مانده، چه چیزی تازه اضافه شده و چه چیزی عقب نشسته است. در این جدول، چهار ردیف اصلی وجود دارد که هرکدام یک پیام مشخص دارند.

چهارشنبه، ۲۴ دی ۱۴۰۴

رابطه میان درآمد و خوشحالی بررسی شد؛
روزنامه شماره ۶۴۸۶

رفاه شادی می‌آورد؟

معمولا تصور می‌شود که با افزایش سطح درآمد، میزان شادی یک جامعه افزایش می‌یابد. با این حال، مطالعات اقتصادی نشان می‌دهد که این موضوع تا درآمد سرانه ۱۵هزار دلار صدق می‌کند و برای مقادیر بالاتر، باید به نکات بیشتری توجه کرد و تنها بر اساس درآمد نمی‌توان نظر قطعی داد.

سه‌شنبه، ۲۳ دی ۱۴۰۴

انرژی در بودجه امسال چگونه مورد بررسی قرار گرفته است؟
روزنامه شماره ۶۴۸۵

تاب‌آوری کوتاه‌ مدت، ریسک بلندمدت

در جدول «الزامات حوزه نفت و انرژی» در بودجه ۱۴۰۵، دولت مجموعه‌‌ای از تصمیم‌های عددی نسبتا شفاف را کنار هم می‌گذارد که هر کدام به یک بخش حساس از حکمرانی انرژی مربوط است. نخستین و مهم‌ترین بخش جدول، به منابع حاصل از اصلاح نرخ برق صنایع مربوط می‌شود. دولت در سال ۱۴۰۵ تعیین می‌کند که پولی که از گران‌تر شدن برق صنایع به دست می‌آید، چگونه و با چه نسبتی خرج شود. این منابع به چهار بخش تقسیم شده است. ۴۵درصد از کل این منابع باید صرف هزینه‌های تولید و تامین برق شود؛ یعنی پرداخت به نیروگاه‌ها، سوخت، تعمیرات جاری و هزینه‌هایی که اگر تامین نشوند، تولید برق دچار اختلال می‌شود. این عدد به‌روشنی می‌گوید بخش بزرگی از پول اصلاح قیمت، برای «زنده نگه داشتن تولید» مصرف می‌شود، نه برای توسعه یا اصلاح الگو.
تورم نمره؛
روزنامه شماره ۶۴۸۵

زوال شایسته‌سالاری در دانشگاه‌ها

نظام ارزشیابی استادان دانشگاه، شکل مخربی از استبداد معیارهاست که کمتر مورد توجه قرار گرفته است. این نظام سبب شده تا دانشجویان برای کسب نمرات بهتر به استادانی روی بیاورند که برای جلب نظر دانشجویان، نمره‏دهی آسان‏تری را در پیش گرفته‌اند. این موضوع به تورم غیر واقعی در نمرات ممتاز منتهی شده است.

یکشنبه، ۲۱ دی ۱۴۰۴

روزنامه شماره ۶۴۸۳

در جست‌وجوی اجماع جدید

اجماع پسانئولیبرالی فرارسیده‌است، اما آن را در سیاست‌های رئیس‌‌‌‌جمهور آمریکا، دونالد ترامپ، جست‌وجو نکنید.

شنبه، ۲۰ دی ۱۴۰۴

تغییرات جدید بودجه، از رویکرد «مدیریت مصرف» حکایت دارد
روزنامه شماره ۶۴۸۲

سیاست دستمزدی در تنگنای مالی

اگر جداول پیشین بودجه‌۱۴۰۵ ناظر بر تنظیم مصرف آب و انرژی یا مهار ریسک‌های مالی و نهادی بودند، جدول حقوق و مزایا نقطه‌‌‌ای است که دولت مستقیما با «مصرف بودجه‌‌‌ای نیروی انسانی» مواجه می‌شود؛ بزرگ‌‌‌‌ترین جزء هزینه‌های جاری، حساس‌‌‌ترین بخش از منظر اجتماعی و یکی از مهم‌ترین کانال‌های اثرگذاری غیرمستقیم بر تورم و ثبات اقتصادی. این جدول نه صرفا یک فهرست‌عددی، بلکه سندی است از اینکه دولت در شرایط تنگنای مالی، چگونه می‌کوشد پرهزینه‌‌‌ترین جزء مصرف خود را کنترل کند.

پنجشنبه، ۱۸ دی ۱۴۰۴

چرایی اتکاناپذیری یک توضیح رایج بررسی شد؛
روزنامه شماره ۶۴۸۱

شعبده مفهومی «ظرفیت دولت»

فرض کنید نظریه زیر را درباره توسعه اقتصادی مطرح کنم: ریشه اصلی توسعه اقتصادی، ظرفیت اجتماعی است. جوامع بسیار توسعه‌یافته، از ظرفیت اجتماعی عظیمی برخوردارند که شواهد آن را می‌توان در دستاوردهای بی‌شمارشان دید. جوامع عقب‌مانده فاقد ظرفیت اجتماعی‌اند و این امر در مشکلات فراوان آنها آشکار است. احتمالا چندان تحت‌تاثیر قرار نمی‌گیرید. در نگاه نخست، این نظریه‌ای دوری و بی‌حاصل به نظر می‌رسد که چیزی را توضیح نمی‌دهد: چرا اوضاع در کشور «الف» این‌قدر خوب است؟ چون ظرفیت اجتماعی بالایی دارد. از کجا می‌دانیم ظرفیت اجتماعی بالایی دارد؟ چون اوضاعش این‌قدر خوب است!
فناوری چگونه آلودگی هوا را متاثر می‌کند؟
روزنامه شماره ۶۴۸۱

کلید تکنولوژیک هوای پاک

آلودگی هوا به عنوان یکی از پیچیده‌ترین و فراگیرترین چالش‌های عصر صنعتی، سلامتی انسان، تعادل اکوسیستم‌ها و ثبات اقتصادی جوامع را با تهدیدی جدی مواجه ساخته است. این پدیده که حاصل انتشار مجموعه‌ای از ذرات مضر و گازهای سمی در لایه‌های پایینی جو است، مرزهای جغرافیایی و سیاسی را درنوردیده و به مشکلی جهانی بدل گشته است. از کلان‌شهرهای پرجمعیت گرفته تا مناطق صنعتی، همگی به درجات مختلف با پیامدهای این معضل دست به گریبانند. تهران این روزها در چنبره یکی از سخت‌ترین موج‌های آلودگی هوا گرفتار شده است. دو عامل کلیدی، این بحران را تشدید کرده‌اند: انباشت آلاینده‌های سمی ناشی از خودروها و صنایع، و پدیده وارونگی دما که به دلیل سکون هوا و نبود بارش رخ داده است. در شرایط عادی، باران، طبیعتا هوا را می‌شوید و پاک می‌کند؛ اما غیبت این نگهبان طبیعی، آلودگی را در آسمان شهر حبس کرده است.
مدیریت ریسک در دستور کار دولت قرار دارد
روزنامه شماره ۶۴۸۱

سیاست‌ کم‌‌صدای بستن درزهای بودجه

در نگاه نخست، جدول «سایر الزامات منابع» ممکن است مجموعه‌ای پراکنده از ارقام کوچک و بندهای کم‌ سر‌وصدا به نظر برسد؛ نه خبری از منابع عظیم نفتی است، نه اصلاحات پرهیاهوی مالیاتی و نه شوک‌های قیمتی آشکار در حوزه انرژی. اما دقیقا همین بی‌سروصدایی، کلید فهم منطق این جدول است. این بخش از بودجه برای «پول درآوردن» طراحی نشده، بلکه برای مدیریت ریسک، بستن منفذها و مهار هزینه‌های پنهان شکل گرفته است. دولت در اینجا به‌ دنبال منابع بزرگ نیست؛ می‌کوشد جلوی نشت‌های کوچک، اما مزمن را بگیرد، بی‌آنکه وارد منازعات اجتماعی پرریسک شود.

چهارشنبه، ۱۷ دی ۱۴۰۴

چرا استراتژی دولت‌ها در سیاست‌های حمایتی متفاوت است؟
روزنامه شماره ۶۴۸۰

جایگاه کالابرگ در نظریه‌های اقتصادی

دنیای اقتصاد - فربد بهروز : نظریه‌های اقتصادی با تکیه بر حق انتخاب مصرف‌کننده حکم می‌کنند که پول نقد کارآمدترین ابزار برای افزایش رفاه خانوار است. استدلال این است که هیچ‌کس بهتر از خود فرد از نیازها و اولویت‌هایش آگاه نیست و هرگونه دخالت دولت در نحوه خرج کردن منابع به کاهش رفاه نهایی منجر می‌شود. اما وقتی از مدل‌های نظری فاصله می‌گیریم و به واقعیت‌های اجرایی نگاه می‌کنیم تصویر تغییر می‌کند. دولت‌ها در اقتصادهای مختلف تمایل زیادی به استفاده از ابزارهای غیرنقدی و اعتباری نشان می‌دهند. این فاصله میان تئوری و عمل ریشه در پیچیدگی‌هایی دارد که در مدل‌های ساده دیده نمی‌شوند. مسائلی مانند نبود تقارن اطلاعات و ناتوانی بازارهای مالی در تامین نقدینگی برای اقشار آسیب‌پذیر از جمله دلایل این رویکرد هستند.
چرا دموکراسی و نه نفت یا مداخله خارجی، تنها راه نجات ونزوئلاست
روزنامه شماره ۶۴۸۰

پایان اندوه ونزوئلا؟

«اندوه را پایانی نیست، اما شادی را چرا.» این مصرع که با فیلم «اورفئو سیاه» و موسیقی بوسانوا در حافظه جهانی ثبت شده، روایتی است از شکنندگی، کوتاهی و البته گران‌بهایی لحظات سرور. در ساعات استثنایی سوم ژانویه، مردم ونزوئلا طعم این شادی کمیاب را چشیدند. خبر همچون صاعقه در همه‌جا پیچید. نیکلاس مادورو، مردی که با مشت آهنین و سیاست‌های ویرانگر بر کشور حکم رانده بود، طی یک عملیات دراماتیک نظامی توسط آمریکا برکنار شد. شوک وارده تنها سیاسی نبود، بلکه عمیقا عاطفی بود. از کاراکاس و ماراکایبو تا میامی و مادرید، ونزوئلایی‌ها مجالی یافتند تا آینده‌ای سرشار از کرامت و امید، و بازگشت به زندگی عادی را در ذهن بپرورانند.

سه‌شنبه، ۱۶ دی ۱۴۰۴

ایده‌های محوری داگلاس نورث بررسی شد؛
روزنامه شماره ۶۴۷۹

ساختار و تغییر در تاریخ اقتصادی

داگلاس سی. نورث از مهم‌ترین و تاثیرگذارترین مورخان اقتصادی و اقتصاددانان اواخر قرن بیستم بود. این یادداشت چهار مورد از دستاوردهای عمده او را برجسته می‌سازد: کار پیشگامانه او در تاریخ اقتصادی کمی یا «Cliometrics»؛ کار به همان اندازه بنیادینش در استفاده از اقتصاد نئوکلاسیک برای درک نهادها؛ نقد او بر تئوری برای توضیح تغییرات اقتصادی و نهادی بلندمدت؛ و تمایزی که بین نهادها و سازمان‌ها قائل شد. داگلاس سی. نورث در سن ۹۵ سالگی در خانه‌اش در بنزونیا، میشیگان درگذشت. او از مهم‌ترین و تاثیرگذارترین مورخان اقتصادی و اقتصاددانان اواخر قرن بیستم بود.
توسعه «میان‌بر» ندارد؛
روزنامه شماره ۶۴۷۹

شرط موفقیت سرمایه‌گذاری خارجی

در سال۲۰۱۵، پاکستان با امضای توافق‌نامه «کریدور اقتصادی چین و پاکستان» (CPEC) که ارزشی معادل ۱۵درصد تولید ناخالص داخلی کشور داشت، گامی بلند برداشت. این توافق که با هیاهوی بسیار به‌عنوان «نقطه عطف» و «بازی‌گردان» اقتصاد معرفی می‌شد، وعده دگرگونی ساختار اقتصادی پاکستان را می‌داد. اما اکنون با گذشت نزدیک به یک دهه، آیا آن وعده‌ها محقق شده‌اند؟

دوشنبه، ۱۵ دی ۱۴۰۴

دیدار میلی با نوبلیست اقتصاد به بحث درباره عدم‌قطعیت گذشت
روزنامه شماره ۶۴۷۸

آناتومی تصمیم‌گیری در ابهام

«نویسنده در این یادداشت به واکاوی جزئیات ملاقات اخیر خاویر میلی، رئیس‌جمهور آرژانتین و رابرت مرتون، برنده جایزه نوبل اقتصاد، در اقامتگاه ریاست‌جمهوری (اولیوس) می‌پردازد.» چهاردهم دسامبر، برای شرکت در جلسه‌ای با رئیس‌جمهور به اقامتگاه اولیوس رفتم. اگرچه موضوعات متعددی روی میز مذاکره بود، اما برای من یک موضوع خاص بر تمام مباحث دیگر سایه افکنده بود و بیش از هر چیز ذهنم را درگیر می‌کرد.
فناوری و رفاه، ما را در مقابل وضعیت‌جوی ناپایدار مقاوم ساخته است
روزنامه شماره ۶۴۷۸

دوران طلایی آب و هوا

شاید از پوشش معمول رسانه‌ها درباره مسائل اقلیمی چنین برنیاید، اما واقعیت این است که جهان در حال تجربه‌ دوران طلایی بقا در برابر رویدادهای شدید جوی است. راجر پیلک جونیور در وب‌سایت همیشه روشنگر خود در ساب‌استک با عنوان The Honest Broker می‌نویسد که سال ۲۰۲۵ نیز یکی دیگر از سال‌های درخشان اخیر از نظر کاهش یا جلوگیری از مرگ‌ومیر ناشی از رویدادهای حدی آب‌وهوایی بوده است.
تثبیت سهم‌ها و اصلاح محدود قیمت‌هادر بودجه۱۴۰۵
روزنامه شماره ۶۴۷۸

حکمرانی بقا در بالادست انرژی

اگر در جداول آب و انرژی، دولت ایران مستقیما وارد میدان «تنظیم رفتار مصرف‌کننده» می‌شود، جدول الزامات منابع حوزه نفت و سوخت را باید لایه‌ای بالاتر از همان منطق دانست؛ جایی که مساله دیگر مصرف خرد نیست، بلکه بقای نظم مالی - ارزی در بالادست زنجیره انرژی است. در اینجا، دولت نه با خانوار طرف است و نه با کشاورز؛ بلکه با صندوق توسعه ملی، شرکت‌های مادرتخصصی انرژی و در نهایت با بازارهای ناپایدار جهانی نفت و فرآورده مواجه است. از همین رو، منطق حاکم بر این جدول نه اصلاح تدریجی مصرف، بلکه جلوگیری از گسیختگی حساب‌های کلان انرژی و ارز است؛ تلاشی برای حفظ ستون‌هایی که کل معماری بودجه بر آنها ایستاده است.

یکشنبه، ۱۴ دی ۱۴۰۴

چگونه نادیده گرفتن محدودیت‌های علم اقتصاد، هزینه‌های سنگین به بار می‌آورد؟
روزنامه شماره ۶۴۷۷

سرانجام پوپولیسم اقتصادی

نادیده گرفتن محدودیت‌های بودجه و منابع ارزی شاید در ابتدا با خلق رونق مصنوعی، رضایت عمومی را جلب کند، اما این سرخوشی موقت، بهایی سنگین دارد. با پایان یافتن منابع و فعال شدن مکانیسم‌های تورمی، واقعیت‌های سرکوب‌شده بازار بازمی‌گردند و با کاهش قدرت خرید، گروه‌های کم‌درآمد را تحت‌تاثیر قرار می‌دهند.
در بودجه ۱۴۰۵، دولت چگونه می‌خواهد مصرف آب و انرژی را مهار کند؟
روزنامه شماره ۶۴۷۷

از یارانه تا جریمه

اگر بخش مالیاتی بودجه ۱۴۰۵ را بتوان نقشه محدودیت دولت در اخذ مالیات دانست، بخش تامین مالی را تصویر محدودیت دولت در استقراض و الزامات حقوق ورودی را میدان مدیریت تجارت و ارز، بخش " الزامات منابع حوزه آب و انرژی" را باید صریح‌ترین اعتراف دولت به ورود اقتصاد ایران به مرحله‌ای دانست که در ادبیات سیاستگذاری از آن با عنوان" حکمرانی کمیابی" یاد می‌شود؛ مرحله‌ای که در آن دیگر مساله اصلی، قیمت‌گذاری یک کالا نیست، بلکه تنظیم بقا در شرایط فشار هم ‌زمان مالی، زیست‌محیطی و اجتماعی است.

پنجشنبه، ۱۱ دی ۱۴۰۴

کتاب جدید سون بکرت درباره سرمایه‌داری بررسی شد؛
روزنامه شماره ۶۴۷۶

تاریخی که قابل اتکا نیست

آدام اسمیت، که به‌طور گسترده به‌عنوان نخستین نظریه‌پرداز بزرگ سرمایه‌داری شناخته می‌شود، از نهاد برده‌داری بیزار بود. او در سال ۱۷۷۶ نوشت: «هر کاری که یک برده انجام می‌دهد… فقط با زور از او گرفته می‌شود و نه به دلیل هیچ منفعت شخصی خودش.» او پیش‌تر در یک سخنرانی قوانینی را که «اقتدار اربابان را تقویت و برده‌ها را به اطاعتی مطلق‌ فرو می‌کاهد» نکوهش کرده بود. نظام مزارع بزرگ که در مرکز این اقتصاد قرار داشت، بازار رقابتی نبود؛ مالکان مزارع با اتکا به «انحصاری مورد تایید دولت در برابر کل جهان» توانسته بودند «به واسطه سودهای گزاف خود، هزینه‌های گزاف و شیوه ناکارآمد کشت‌وکارشان را جبران کنند.» اسمیت به‌طور خاص از خشونت استثنایی در مستعمرات بریتانیا، به‌ویژه «جامائیکا و باربادوس، جایی که برده‌ها بسیارند و موضوع سوءظن‌اند و مجازات‌ها حتی برای خطاهای کوچک نیز بسیار شوک‌آور است»، سخن گفت.
چگونه یک ابزار به چند هدف اختصاص داده شد؟
روزنامه شماره ۶۴۷۶

سه‌ضلعی پنهان تعرفه‌ها در بودجه ۱۴۰۵

اگر بخش مالیاتی بودجه ۱۴۰۵ را بتوان نقشه محدودیت دولت در اخذ مالیات دانست و بخش تامین مالی را تصویر محدودیت دولت در استقراض، بخش «الزامات حقوق ورودی» را باید نقشه مواجهه دولت با تجارت خارجی، الگوی مصرف و فشارهای ارزی خواند. اینجا دولت نه صرفا به ‌دنبال حداکثرسازی درآمد است، نه فقط در نقش حامی تولید ظاهر می‌شود و نه تنها نگران پیامدهای مصرفی است؛ بلکه می‌کوشد میان این سه، در شرایط محدودیت ارزی و حساسیت اجتماعی، نوعی تعادل ناپایدار اما قابل مدیریت برقرار کند.
تبارشناسی یکی از ایده‌های سیاسی رو به رشد بررسی شد
روزنامه شماره ۶۴۷۶

پست‌لیبرالیسم چیست؟

در محافل سیاسیِ بانفوذ، شنیدن اصطلاح «پست‌لیبرالیسم» روزبه‌روز رایج‌تر می‌شود. مانند بسیاری از برچسب‌های سیاسی دیگر، مانند لیبرالیسم، فاشیسم، سوسیالیسم و دموکراسی، پست‌لیبرالیسم نیز به اندازه‌ای گسترده شده که اکنون مجموعه‌ای از ایده‌ها و جنبش‌های گاه حتی متناقض را دربرمی‌گیرد. هرچند این اصطلاح نخست در محافل الهیاتی پروتستان مطرح شد، اما در گفت‌وگوهای سیاسی امروز، معمولا یا به جنبش وسیع «راست نو» مرتبط با افرادی چون تاکر کارلسن اشاره دارد که در پی تضعیف «اجماع لیبرال پس از جنگ» هستند، یا مشخصا به جنبشی مربوط می‌شود که توسط روشنفکران کاتولیکی مانند آدریان ورمول از دانشکده حقوق ‌هاروارد و پاتریک دینین از دانشگاه نوتردام ترویج می‌شود. معاون رئیس‌جمهور، جی‌دی ونس، از این نظر منحصر‌به‌فرد است که در هر دو دنیای پست‌لیبرال حضور دارد. پست‌لیبرال‌های کاتولیک از تبار فکری قابل‌توجهی برخوردارند.

چهارشنبه، ۱۰ دی ۱۴۰۴

اقتصاد سیاسی استقراض در بودجه ۱۴۰۵ بررسی شد؛
روزنامه شماره ۶۴۷۵

بدهی بدون بازار

اگر بخش مالیاتی بودجه ۱۴۰۵ را بتوان «نقشه محدودیت دولت در اخذ مالیات» نامید، بخش «الزامات تامین مالی بودجه» تصویر عریان‌تری از همان محدودیت را، این‌ بار در قلمرو بدهی و استقراض، آشکار می‌کند. اینجا پرسش اصلی دیگر این نیست که دولت از چه کسی مالیات می‌گیرد؛ بلکه این است که وقتی ظرفیت مالیات‌ ستانی به سقف می‌رسد، دولت چگونه و از چه مسیری کسری خود را تامین می‌کند، با چه هزینه‌ای، و با چه درجه‌ای از اجبار نهادی؟
روزنامه شماره ۶۴۷۵

اهدافی گسترده و بلند با بودجه‌ای نمادین!

در این یادداشت بنا بود که به موضوع سرمایه‌گذاری در بودجه سال آینده بپردازم؛ اما در حین بررسی لایحه بودجه، ردیفی مرا جذب کرد که بی‌مناسبت ندیدم درباره آن ننویسم. در بخش اعتبارات متفرقه ردیفی آمده که «تقویت دیپلماسی اقتصادی موضوع ماده ۱۰۱ برنامه هفتم» است. براساس این ردیف قرار است بودجه‌ای که به آن تخصیص یابد بالغ بر ۲۰۰‌میلیون ریال – با حذف ۴ صفر – یا در واقع با معیار فعلی ۲۰۰‌میلیارد تومان است.

سه‌شنبه، ۰۹ دی ۱۴۰۴

آیا با پیشرفت قدرت پردازش می‌توان به ذهن مصنوعی دست یافت؟
روزنامه شماره ۶۴۷۴

زیرساخت محاسباتی «آگاهی»

آگاهی شاید به نوعی تازه از محاسبه نیاز داشته باشد. یک چارچوب نظری جدید استدلال می‌کند که دوگانه دیرپای میان کارکردگرایی محاسباتی و طبیعت‌گرایی زیستی واقعیت نحوه محاسبه واقعی مغزها را نادیده گرفته است. نویسندگان «محاسبه‌گرایی زیستی» را مطرح می‌کنند؛ ایده‌ای که می‌گوید محاسبه عصبی از پویایی‌های فیزیکی، ترکیبی و محدود به انرژی مغز جدایی‌ناپذیر است و نمی‌توان آن را صرفا الگوریتمی انتزاعی دانست که روی سخت‌افزار اجرا می‌شود. در این دیدگاه، رویدادهای گسسته عصبی و فرآیندهای پیوسته فیزیکی سیستمی به‌شدت درهم‌تنیده را می‌سازند که نمی‌توان آن را به پردازش نمادین اطلاعات فروکاست.
اهداف پولی ترامپ چقدر نامعقول است؟
روزنامه شماره ۶۴۷۴

سه خواسته کاخ سفید از فدرال‌رزرو

دنیای سیاست از سیاست پولی کاخ سفید شوکه شده، اما خواسته‌های دونالد ترامپ درباره اهداف فدرال‌رزرو آن‌قدرها هم که در نگاه متعارف تصور می‌شود، عجیب و غیرمعقول نیست. من سه خواسته کلی می‌بینم: نرخ‌های بهره باید پایین‌تر باشد، از جمله جهت کاهش هزینه بهره بدهی. فدرال‌رزرو باید کمتر مستقل باشد و تحت پاسخگویی دموکراتیک بیشتری قرار گیرد. و اینکه «امتیاز گزاف» یا «جایگاه ارز ذخیره»، یعنی اینکه جهان می‌خواهد پول ما را نگه دارد و بدهی ما را بخرد و در مقابل کالا به ما بدهد، به ضرر ایالات متحده است.
روزنامه شماره ۶۴۷۴

اقتصاد فردامحور؛ بازطراحی آینده بر پایه رفتار انسان، فناوری و معنا

اقتصاد جهانی در آستانه یک دگرگونی بنیادین قرار دارد؛ دگرگونی‌ای که برخلاف تحولات گذشته، نه از تصمیم‌گیری‌های سیاستگذاران یا نوسانات بازارهای مالی، بلکه از بازآرایی رفتار مصرف‌کنندگان، ظهور فناوری‌های هوشمند، و شکل‌گیری ارزش‌های انسانی نوین سرچشمه می‌گیرد. این تحول، نشانه عبور از اقتصاد اکنون‌محور به سوی «اقتصاد فردامحور» است؛ اقتصادی که نه بر پایه وضعیت موجود، بلکه با نگاهی سیستمی به روندهای بلندمدت، نیازهای در حال ظهور و ساختارهای اجتماعی و فناورانه آینده طراحی می‌شود.

دوشنبه، ۰۸ دی ۱۴۰۴

حقوق ‌بگیران رسمی، VAT هدفمند و سقف‌گذاری مشوق‌ها؛ سه ستون مالیات‌گیری؛
روزنامه شماره ۶۴۷۳

بودجه ۱۴۰۵ و دولت مالیات‌گیر کم ‌قدرت

بودجه را معمولا با یک پرسش ساده می‌خوانند: «دولت چقدر پول می‌گیرد و کجا خرج می‌کند؟»؛ اما بودجه در معنای دقیق‌تر، پاسخ به پرسش دیگری است: «دولت واقعا چه چیزی را می‌تواند کنترل کند؟». لایحه بودجه ۱۴۰۵ - دست‌کم در بخش سیاست مالیاتی مرتبط با حقوق و دستمزد و نیز در نحوه برخورد با معافیت‌ها، مشوق‌ها و نصاب‌ها - تصویری از دولتی می‌دهد که می‌خواهد درآمد مالیاتی‌اش را بالا ببرد، اما ترجیح می‌دهد این کار را از کم‌اصطکاک‌ترین پایگاه ممکن انجام دهد: پایه‌های قابل ردیابی و قابل وصول؛ با نرخ‌هایی که از نظر سیاسی قابل تحمل‌اند و از نظر نهادی قابل اجرا. در این معنا، بودجه کمتر «سند توانایی دولت» است و بیشتر «نقشه دقیق محدودیت دولت»؛ جایی که هر عدد، ترجمه‌ی یک توان اجرایی و هر معافیت، نشانه‌ی یک مرز سیاسی است.
روزنامه شماره ۶۴۷۳

هزینه واقع‌گرایی در بودجه ۱۴۰۵

لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ را می‌توان از آن نوع بودجه‌ای دانست که دولت سعی کرده است برخلاف دولت‌های گذشته واقع نگری را جایگزین آرمان‌گرایی کند. شاید از همین رو است که رشد بودجه عمرانی در لایحه بودجه سال آینده نسبت به سال جاری تقریبا صفر است؛ زیرا می‌داند با توجه به شرایط فعلی اقتصاد و سیاست کشور امکان هزینه کردن بودجه‌ای فراتر از بودجه فعلی برای بخش‌های عمرانی نه تنها امکان‌پذیر نیست، بلکه می‌تواند دولت را هم با کسری بودجه زیادتری مواجه سازد.

یکشنبه، ۰۷ دی ۱۴۰۴

آنا وونگ در مورد درک معنای داده‌های اقتصادی و مدل‌سازی‌های نظری صحبت می‌کند
روزنامه شماره ۶۴۷۲

چرا اقتصاد به مدل‌ها گوش نمی‌دهد؟

در این مصاحبه، آنا وونگ، اقتصاددان ارشد بلومبرگ اکونومیکس، در گفت‌وگو با اورن کس به تحلیل تحولات گفتمان اقتصادی در دو دهه گذشته می‌پردازد و بر شکاف بین مدل‌های نظری اقتصاد و مسائل واقعی مانند عدم تعادل‌های جهانی، ناکارآمدی نهادهای چندجانبه و وابستگی بیش از حد اقتصادهایی مانند چین و آلمان به تقاضای خارجی تاکید می‌کند. وی سپس با تمرکز بر دیدگاه وال‌استریت، اشاره می‌کند که سرمایه‌گذاران در کوتاه‌مدت بر شاخص‌هایی مانند تورم (CPI) و اشتغال متمرکزند تا جهت‌گیری سیاست پولی فدرال‌رزرو را پیش‌بینی کنند، اما در افق بلندمدت‌تر (سه تا پنج سال)، مسائلی مانند تعرفه‌های تجاری (در محدوده ۲۰-۱۵ درصد)، تاثیر رفع عدم اطمینان سیاستگذاری، مشوق‌های سرمایه‌گذاری داخلی، تحولات مهاجرت و اثرات ضد تورمی هوش مصنوعی بر بازار کار و بهره‌وری اهمیت کلیدی دارند.
خصوصی‌سازی خطوط هوایی پاکستان (PIA) چقدر موفق است؟
روزنامه شماره ۶۴۷۲

دولت چه چیزی به دست می‌آورد و چه چیزی را به دست نمی‌آورد؟

خطوط هوایی بین‌المللی پاکستان، پرچم‌دار هوایی این کشور، پس از سال‌ها زیان مستمر، بالاخره خصوصی شد. آیا این معامله‌ای خوب برای دولت و مردمش است؟ تحلیل را با ابعاد مالی این تراکنش آغاز می‌کنم: چه چیزی فروخته شد، چه وجه نقدی مبادله شد و چه بدهی‌هایی باقی ماند و سپس به پاسخ نهایی می‌پردازم.