اخبار ویژه‌نامه

نمایشگاه کیش یکی از مهم‌ترین نمایشگاه‌های صنایع پایین‌دست نفت، گاز و پتروشیمی است. برخلاف نمایشگاه بین‌المللی نفت تهران که تمرکز آن عمدتاً بر صنایع بالادست نفت است، ویژگی اصلی این نمایشگاه حضور فعال دست‌اندرکاران صنعت پایین‌دست، به‌ویژه صنعت پالایش، گاز و پتروشیمی است.

پس از جنـگ جهـانی دوم، به‌ویژه پس از کودتـای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ کـه ریشــه در ملی‌شدن صنعت نفـت داشــت بـه‌تدریج ثبات نسـبی در ایران حاکم شـد. در این زمان اراده رأس هرم قدرت بر صـنعتی شـدن قرار گرفت و افزایش قیمت نفت و ثروت حاصـل از آن نقش مهمی در توسـعه ایفا کرد. مقاله‌ای که می‌خوانید با تکیه بر این پرسش که نفت چه تاثیراتی بر روند توســعه در ایران در دهه ۴۰ شـمسـی داشـته اسـت، تدوین شده اسـت.

ایران با در اختیار داشتن یکی از بزرگ‌ترین ذخایر گاز طبیعی جهان، در نگاه نخست باید کشوری برخوردار از امنیت انرژی بالا باشد؛ مزیتی که می‌تواند رشد صنعتی را تقویت کند، درآمدهای ارزی پایدار ایجاد کند و حتی به اهرمی برای قدرت ژئوپلیتیک تبدیل شود. اما واقعیت شبکه انرژی کشور، روایتی متفاوت دارد. هر سال با آغاز فصل سرما، هشدارها درباره کمبود گاز، محدودیت مصرف صنایع و افزایش استفاده از سوخت‌های مایع تکرار می‌شود. این وضعیت نشان‌دهنده پدیده‌ای است که در ادبیات اقتصاد انرژی «ناترازی گاز» نام گرفته است. وضعیتی که در آن رشد مصرف، از ظرفیت تولید و زیرساخت‌های عرضه پیشی می‌گیرد.

دو شوک نفتی در سال‌های ۱۹۷۳ و ۱۹۷۹ همواره دستمایه تحلیلگران برای پیش‌بینی افزایش قیمت نفت بر اساس دگرگونی‌های برق‌آسای ژئوپلیتیک بوده است. قیمت نفت ‌و گاز یا حامل‌های انرژی بر اساس عواملی پویا بررسی می‌شود که در گفتار به آن دینامیک‌های بازار می‌گویند، اما تحلیل قیمت بدون توجه به این پویایی و پارامترهای موثر کاری است سطحی و نادقیق که معمولاً به شعارهای پوچ ختم می‌شود. این دینامیک‌ها چه هستند؟ و چگونه می‌توان آنها را تحلیل کرد؟ بگذارید از همان‌ سال‌های ۱۹۷۳ و ۱۹۷۹ شروع کنیم. علت اینکه تحریم نفتی کشورهای عربی در سال ۱۹۷۳ قیمت نفت را چهار برابر کرد، چه بود؟

در عصر تجارت کنونی‌، صنایع‌ نفت‌ و گاز بخش‌ مهمی‌ از اقتصاد ملی‌ ایران را تشکیل‌ داده و توسعه‌ این‌ صنعت‌ نقشی‌ کلیدی در رشد اقتصادی دارد. اما بررسی‌ها نشان می‌دهد که‌ تا به امروز، صنعت‌ نفت‌ و گاز کشور از نظر کمی‌ و کیفی‌ با وضعیت‌ مطلوب توسعه‌ زنجیره ارزش درنظر‌ گرفته‌‌شده فاصله‌ محسوسی‌ دارد.

«شناسایی و اولویت‌بندی پیشران‌های بهینه‌سازی زنجیره ارزش پایدار صنعت پتروشیمی ایران» عنوان مقاله‌ای پژوهشی است که از سوی برخی از پژوهشگران دانشگاه علامه طباطبایی تهیه و تدوین شده است. پژوهشگران این مقاله درباره سابقه و هدف از انجام این مطالعه علمی نوشته‌اند، زنجیره ارزش پایدار صنعت پتروشیمی ایران با افزایش بهره‌وری، کاهش آلاینده‌های محیط ‌زیستی و توسعه صنایع پایین‌دست، نقش اساسی در دستیابی به توسعه پایدار در کشورمان ایفا می‌کند. ازاین‌رو، هدف از انجام این پژوهش، شناسایی و اولویت‌بندی پیشران‌های بهینه‌سازی زنجیره ارزش پایدار صنعت پتروشیمی ایران با رویکرد آینده‌نگاری راهبردی است. این پژوهش از سوی مجله مدیریت زنجیره ارزش راهبردی مورد توجه قرار گرفته و در ۲۷ صفحه از سوی نشر دانشگاه سمنان به چاپ رسیده است.

صنعت نفت ایران یکی از مهم‌ترین بخش‌های اقتصادی در کشورمان محسوب می‌شود که تاثیر قابل‌توجهی بر توسعه اقتصادی و اجتماعی دارد. این صنعت با دارا بودن منابع عظیم نفت و گاز، نه‌تنها نیازهای داخلی را تامین می‌کند، بلکه از طریق صادرات نفت به یکی از منابع اصلی درآمدهای ارزی ایران تبدیل شده است. بااین‌حال، توسعه و بهبود زیرساخت‌های این صنعت و اتخاذ سیاست‌های مناسب سرمایه‌گذاری در آن، همواره یکی از چالش‌های اساسی بوده است.

شش سال پیش، وقتی ایده «تعامل فعال با جهان» در حوزه انرژی و اقتصاد مطرح شد، شاید برای بسیاری گزاره نظری و حتی خوش‌بینانه‌ای به نظر می‌رسید، اما امروز همان ایده به ضرورتی انکارناپذیر بدل شده است.

امروزه شرکت‌های تولیدی، به‌ویژه صنایع پتروشیمی، به‌دلیل پیشرفت‌های اخیر محیطی، اجتماعی، اقتصادی و فناوری، با چالش‌های اساسی ناشی از انقلاب صنعتی نسل چهارم مواجه‌اند و این چالش‌ها نیازمند قابلیت‌های جدید و رویکردهای چابک و پاسخگو هستند. با وجود انجام تحقیقات زیاد در زمینه آمادگی پذیرش فناوری‌های صنعت چهارم، هنوز خلأهایی در ارزیابی دقیق و جامع وضعیت آمادگی شرکت‌های پتروشیمی برای سازگاری با این تحولات وجود دارد.

تحول دیجیتال و کاربردهای هوش مصنوعی در کدام نقطه از سکوی نفت و گاز ایران ایستاده است؟ به باور سیدفرهنگ فصیحی، رئیس پارک فناوری و نوآوری صنعت نفت، این صنعت در حال تجربه تلاقی دو حوزه فناوری با ماهیت و چرخه عمر متفاوت است؛ از یک طرف فناوری‌های سنتی نفت و گاز که دوره عمر طولانی دارند و تجربه زیادی در بهره‌برداری از آنها وجود دارد و از طرف دیگر فناوری اطلاعات و ارتباطات، هوشمندسازی و هوش مصنوعی که چرخه عمر کوتاه و قابلیت توسعه سریع دارند. از دیدگاه او، برای استفاده موثر از این ظرفیت‌ها، تمرکز بر سه لایه اصلی ضروری است؛ توسعه زیرساخت داده و حاکمیت اطلاعات، شکل‌دهی و حمایت از کسب‌وکارها و شرکت‌های دانش‌بنیان فعال در این حوزه و تقویت سرمایه انسانی برای راهبری تحولات دیجیتال. جزئیات بیشتری از نگاه رئیس پارک فناوری و نوآوری صنعت نفت به این موضوع را در ادامه می‌خوانید.

در شرایطی که امنیت انرژی به یکی از مهم‌ترین مولفه‌های قدرت اقتصادی کشورها تبدیل شده، صنعت نفت و گاز ایران با مجموعه‌ای از چالش‌های ساختاری، مدیریتی و مصرفی روبه‌رو است؛ چالش‌هایی که نه‌تنها تولید و صادرات انرژی، بلکه عملکرد صنایع بزرگ را نیز تحت تاثیر قرار داده و ضرورت اصلاح سیاست‌گذاری و الگوی مصرف را بیش از هر زمان دیگری برجسته کرده است.

نفت جهانی در طول زمان از کاربرد محلی به ستون اصلی سیستم‌های انرژی تکامل یافته و به صنعتی کلیدی تبدیل شده است. استفاده انسان از نفت به قرن‌ها پیش برمی‌گردد، اما صنعت نفت مدرن در قرن نوزدهم، زمانی که فناوری‌های پالایش و حفاری توسعه یافتند، شکل گرفت. آغاز واقعی صنعت نفت تجاری با اولین چاه نفت در پنسیلوانیا در سال ۱۸۵۹ رقم خورد. حفار این چاه ادوین دریک بود. این اتفاق نشان داد که نفت می‌تواند در مقیاس بزرگ استخراج و به تجارتی پررونق بدل شود؛ تجارتی که سرمایه‌گذاران بزرگی را به خود جذب می‌کند.

ایران طی چند دهه گذشته با رشد بی‌سابقه صنعت پتروشیمی مواجه شده است. صنعتی که از پتروشیمی مرودشت در سال‌های ابتدایی دهه ۱۳۴۰ خورشیدی آغاز شد و امروز به بیش از ۵۷ مجتمع فعال با ظرفیت تولید سالانه نزدیک به ۷۰ میلیون تن رسیده و نقش آن در اقتصاد کشور به‌گونه‌ای است که پس از نفت، به‌عنوان دومین منبع درآمد ارزی برجسته کشور شناخته می‌شود.

صنعت نفت، گاز و پتروشیمی، شریان حیاتی اقتصاد جهانی و موتور محرک توسعه بسیاری از کشورهاست. در این میان، نمایشگاه‌ها بیش از یک ویترین تجاری هستند، آنها به کاتالیزور نوآوری و پلت‌فرمی برای تبادل دانش، عقد قرارداد و ترسیم چشم‌اندازهای آینده تبدیل شده‌اند. هر نمایشگاه انعکاسی است از شرایط ژئوپلیتیک، اقتصادی و فناورانه زمانه و بستری برای تصمیم‌سازی‌های کلان و سیاست‌گذاری‌های استراتژیک. این گزارش سفری است از قلب صنعت انرژی ایران تا صحنه‌های بزرگ بین‌المللی؛ سفری برای درک اینکه نمایشگاه‌ها چگونه آینه تمام‌نمای شرایط اقتصادی، محدودیت‌ها، فرصت‌ها و رویاهای صنعت انرژی در هر جغرافیا هستند.

شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی با آغاز به کار دولت چهاردهم با مجموعه‌ای از چالش‌های پیچیده مواجه شد. از ناترازی سوخت و تاخیر در تعمیرات دوره‌ای پالایشگاه‌ها گرفته تا فشار تحریم‌ها و تنش‌های منطقه‌ای که بر تامین و توزیع سوخت سایه افکنده بود. شرایط موجود، نیازمند بازنگری جدی در سیاست‌های تولید، کیفیت و مدیریت مصرف بود تا اطمینان حاصل شود که کشورمان در پیک مصرف و فصول سرد سال با کمبود سوخت مواجه نمی‌شود. محمدصادق عظیمی‌فر، مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران به جهت‌گیری‌های اساسی، دستاوردهای عملیاتی، پروژه‌های در حال بهره‌برداری و برنامه‌های آینده پرداخته و نشان می‌دهد که چگونه صنعت پالایش با هم‌افزایی میان بخش‌های مختلف دولت و بهره‌گیری از سرمایه انسانی توانست مسیری پایدار را در تامین سوخت کشور دنبال کند. مطلب زیر تلخیصی از گفت‌وگوی مفصل معاون وزیر نفت با شبکه اطلاع‌رسانی نفت و انرژی (شانا) وابسته به وزارت نفت است.

شاخ و شانه کشیدن سرنشینان یک خودرو برای آمبولانس اورژانس اصفهان که در حال انتقال یک بیمار بدحال به بیمارستان الزهرا بود، تراژدی مرگ و زندگی است که سخت به باور می‌نشیند.

دهمین نشست کمیسیون اقتصاد دانش‌بنیان اتاق بازرگانی اصفهان برگزار شد. تمرکز اصلی این جلسه، بازنگری در سازوکارهای حمایت مالی از شرکت‌های دانش‌بنیان استان و به ویژه، بررسی نقش و عملکرد صندوق‌های پژوهش و فناوری در تأمین مالی زیرساخت‌های فناورانه بود.

مدیر کل دفتر امور اقتصادی استانداری اصفهان، با تأکید بر سهم بالای نان در سبد مصرفی خانوارها، از برنامه‌ریزی جامع برای توسعه عرضه و مصرف نان کامل در استان خبر داد و گفت: این اقدام با هدف ارتقای سلامت جامعه، پیشگیری از بیماری‌ها و افزایش ضریب امنیت غذایی، در ۲ حوزه کیفیت آرد و نان و همچنین تنظیم اقتصادی قیمت نان در حال پیگیری است.

مدیرکل نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس اصفهان از افزایش محسوس سرانه فضای آموزشی شاهین شهر همزمان با افتتاح طرح‌های آموزشی ایام دهه فجر در این شهرستان خبر داد.

هر کس دستی بر آتش کارآفرینی یا مدیریت بنگاه‌های اقتصادی داشته باشد به نیکی دریافته است که ابهام و عدم قطعیت در ذات آن نهفته است و اکنون توانایی تحلیل و مواجهه با ابهام و عدم قطعیت در تقریباهمه پیمایش‌ها، به‌عنوان یکی از پنج شایستگی مهم مدیران مطرح‌شده است. پدیده ابهام و عدم قطعیت همواره وجود داشته است اما شاخص‌های آن نشان می‌دهد که گستره تاثیرگذاری آن نسبت به گذشته روند صعودی و نمایی بسیار معنی‌داری را طی کرده است.

مدیرعامل شرکت پسماند منطقه کاشان و آران و بیدگل با اشاره به جمع‌آوری روزانه ۲۰۰ تن زباله در منطقه، از اجرای طرح‌های تشویقی و هوشمندسازی برای تفکیک زباله از مبدأ خبر داد و گفت: سرانه تولید زباله در منطقه کاشان هم‌اکنون بین ۴۵۰ تا ۵۰۰ گرم برای هر نفر است.

وحید ریحانی -در تاریخ اندیشه معاصر، سه متفکر برجسته بیش از دیگران بر پیوند میان «هنر» و «جامعه مدرن» تاکید ورزیده‌اند که اگرچه هر یک مسیری متفاوت پیمودند، اما منظومه‌ای اثرگذار را شکل دادند. هربرت مارکوزه با نقد جامعه صنعتی و سرکوبگر، و برتولت برشت با ابداع تئاتر روایی و فاصله‌گذاری، تلاش کردند هنر را به ابزاری برای تغییر آگاهی بدل کنند. اما ضلع سوم این مثلث، والتر بنیامین، راهی متفاوت و شاید عمیق‌تر برگزید؛ راهی که از میان ویرانه‌ها می‌گذشت. در حالی که برشت به دنبال کنش سیاسی مستقیم بود، بنیامین در جست‌وجوی رستگاری از طریق بازخوانی شکست‌ها بود.

گروه محیط زیست- استان اصفهان، قلب تاریخی و صنعتی ایران، با چالش جدی گسترش بیابان‌ها و طوفان‌های گرد و غبار مواجه است. داده‌ها نشان می‌دهد بیش از ۲ میلیون هکتار از مساحت این استان را بیابان‌ها و مناطق مستعد بیابانی تشکیل می‌دهند که معادل حدود ۱۸ درصد از عرصه‌های طبیعی آن است. این گسترش نه تنها یک مخاطره زیست‌محیطی، بلکه خطری مستقیم برای زیرساخت‌های حیاتی، سلامت شهروندان و پایداری اقتصادی منطقه محسوب می‌شود.

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری اصفهان اعلام کرد: بالغ بر سه میلیون اصله نهال با هدف توسعه پوشش گیاهی تا پایان در این استان توزیع می‌شود.

برای عبور از دوگانه «کمال کلاسیک» و «شکست مدرن»، باید به ساحتِ شهود نقب زد؛ جایی که هنر نه یک بیانیه سیاسی است و نه یک فرمِ صلبِ زیبا، بلکه «گشودگیِ یک جهان» است. اگر هایدگر از «ویرانگری» (Destruktion) برای رسیدن به هستیِ اصیل سخن می‌گفت و بنیامین «تمثیل» را راهی برای دریدنِ حجابِ تاریخ می‌دانست، هر دو در یک شهود مشترک بودند: حقیقت نه در کلیت‌های انتزاعی، بلکه در جزئیاتِ فرسوده و در شکافِ اشیا نهفته است. هنرِ والای امروز، پلی است میان این دو؛ هنری که نه به دنبال «فتح» واقعیت، بلکه در پی «سکنا گزیدن» در میان زخم‌های آن است.

لیلی زواره‌ای- بررسی جداول بودجه سال آینده نشان می‌دهد که تخصیص بودجه استانی به‌خصوص برای استان‌های مهم و صنعتی در سال ۱۴۰۵ متناسب با وزن جمعیتی این استان‌ها نیست و میان «جمعیت» و «سهم بودجه» تناسبی وجود نداشته و واگرایی معناداری اتفاق افتاده است. استان‌هایی مانند تهران، اصفهان، خراسان رضوی و فارس با جمعیت بالا و نقش کلیدی در اقتصاد ملی، سهمی کمتر یا نزدیک به میانگین از بودجه دریافت کرده‌اند؛ وضعیتی که فشار مضاعفی بر زیرساخت‌ها، خدمات عمومی و کیفیت زندگی در این مناطق وارد می‌کند. در سوی دیگر، برخی استان‌های کم‌جمعیت و محرومی مانند کهگیلویه‌ و بویراحمد، ایلام و خراسان جنوبی سهم بودجه‌ای بیشتری نسبت به جمعیت خوددارند که با دلایلی مانند محرومیت‌زدایی، هزینه‌های جغرافیایی و توسعه منطقه‌ای همراهی می‌شود. بنابراین می‌توان گفت که بودجه‌ریزی استانی در ایران بیش از آنکه جمعیت‌محور باشد، تابع ترکیبی از عوامل سیاسی، توسعه‌ای و ساختاری است؛ الگویی که بیشتر عدالت‌محور به نظر می‌رسد.

مهدی برزین- اگرچه نظریه «زیبایی‌شناسی شکست» و تقدیس ویرانه‌ها در قرن بیستم جذابیت فراوانی یافت، اما نباید فراموش کرد که این تنها نیمی از حقیقت است. در برابر مثلثی که بر گسست و ویرانی تاکید داشتند، سنتِ فلسفی قدرتمند دیگری وجود دارد که هنر را نه آینه شکست، بلکه تجلی «کمال» و «تمامیت» می‌داند. در این نگاه، هنر وظیفه ندارد که صرفاً تکه‌های شکسته واقعیت را بازتاب دهد، بلکه رسالت آن، ترمیمِ زخم‌های تاریخ و ارائه تصویری از انسانِ ممکن و مطلوب است.

سی‌وهشتمین جلسه هیئت نمایندگان اتاق بازرگانی اصفهان با محوریت بررسی سرمایه‌گذاری‌های کلان، پروژه دهکده لجستیک (بندر خشک)، توسعه زیرساخت‌های استان و ارائه گزارش‌های عملکردی و آموزشی اتاق برگزار گردید. در این نشست، دیدگاه‌های متنوعی درباره نقش اتاق در پروژه‌های بزرگ سرمایه‌گذاری و چگونگی صیانت از منافع بخش خصوصی بیان شد و بر ضرورت تصمیم‌گیری کارشناسی، همکاری نهادی و توجه به منافع بلندمدت اقتصادی استان تأکید گردید.

گروه محتوا- اصفهان، نگین فلات مرکزی ایران، امروز با واقعیتی ترسناک‌تر از خشکی زاینده‌رود روبروست: «ورشکستگی تمدنی». در حالی که پروژه‌های انتقال آب سال‌هاست توهمِ «فراوانی» را به کالبد این استان تزریق کرده‌اند، فرونشست زمین نشان می‌دهد که اصفهان از «نقطه بازگشت» عبور کرده است. اکنون اصفهان با دو لبه قیچی روبروست: فرسایشِ کالبدی شهر و تهدیدِ امنیت غذایی. عبور از این وضعیت، نیازمند جراحی در مدل توسعه و حرکت به سمت «کشاورزی هوشمند» است.

نسیم زمانی: طرح توزیع شیر رایگان در مدارس، سال‌هاست که از سوی سیاست‌گذاران کشور به‌عنوان ابزاری پیشگیرانه و سلامت‌محور مطرح می‌شود؛ طرحی که قرار بود با هزینه‌ای محدود، از بروز هزینه‌های سنگین درمانی در دهه‌های آینده جلوگیری کند. با این حال، هر بار اجرای آن با بهانه‌ها و توجیهاتی به تأخیر افتاده است.