اخبار خبرهای روزنامه دنیای اقتصاد

پس از جنـگ جهـانی دوم، به‌ویژه پس از کودتـای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ کـه ریشــه در ملی‌شدن صنعت نفـت داشــت بـه‌تدریج ثبات نسـبی در ایران حاکم شـد. در این زمان اراده رأس هرم قدرت بر صـنعتی شـدن قرار گرفت و افزایش قیمت نفت و ثروت حاصـل از آن نقش مهمی در توسـعه ایفا کرد. مقاله‌ای که می‌خوانید با تکیه بر این پرسش که نفت چه تاثیراتی بر روند توســعه در ایران در دهه ۴۰ شـمسـی داشـته اسـت، تدوین شده اسـت.

ایران با در اختیار داشتن یکی از بزرگ‌ترین ذخایر گاز طبیعی جهان، در نگاه نخست باید کشوری برخوردار از امنیت انرژی بالا باشد؛ مزیتی که می‌تواند رشد صنعتی را تقویت کند، درآمدهای ارزی پایدار ایجاد کند و حتی به اهرمی برای قدرت ژئوپلیتیک تبدیل شود. اما واقعیت شبکه انرژی کشور، روایتی متفاوت دارد. هر سال با آغاز فصل سرما، هشدارها درباره کمبود گاز، محدودیت مصرف صنایع و افزایش استفاده از سوخت‌های مایع تکرار می‌شود. این وضعیت نشان‌دهنده پدیده‌ای است که در ادبیات اقتصاد انرژی «ناترازی گاز» نام گرفته است. وضعیتی که در آن رشد مصرف، از ظرفیت تولید و زیرساخت‌های عرضه پیشی می‌گیرد.

دو شوک نفتی در سال‌های ۱۹۷۳ و ۱۹۷۹ همواره دستمایه تحلیلگران برای پیش‌بینی افزایش قیمت نفت بر اساس دگرگونی‌های برق‌آسای ژئوپلیتیک بوده است. قیمت نفت ‌و گاز یا حامل‌های انرژی بر اساس عواملی پویا بررسی می‌شود که در گفتار به آن دینامیک‌های بازار می‌گویند، اما تحلیل قیمت بدون توجه به این پویایی و پارامترهای موثر کاری است سطحی و نادقیق که معمولاً به شعارهای پوچ ختم می‌شود. این دینامیک‌ها چه هستند؟ و چگونه می‌توان آنها را تحلیل کرد؟ بگذارید از همان‌ سال‌های ۱۹۷۳ و ۱۹۷۹ شروع کنیم. علت اینکه تحریم نفتی کشورهای عربی در سال ۱۹۷۳ قیمت نفت را چهار برابر کرد، چه بود؟

در عصر تجارت کنونی‌، صنایع‌ نفت‌ و گاز بخش‌ مهمی‌ از اقتصاد ملی‌ ایران را تشکیل‌ داده و توسعه‌ این‌ صنعت‌ نقشی‌ کلیدی در رشد اقتصادی دارد. اما بررسی‌ها نشان می‌دهد که‌ تا به امروز، صنعت‌ نفت‌ و گاز کشور از نظر کمی‌ و کیفی‌ با وضعیت‌ مطلوب توسعه‌ زنجیره ارزش درنظر‌ گرفته‌‌شده فاصله‌ محسوسی‌ دارد.

تازه‌ترین نشست شورای روسای کمیسیون‌های تخصصی اتاق ایران، با حضور هیات‌رئیسه اتاق ایران و حمید قنبری، معاون دیپلماسی اقتصادی وزارت خارجه و با موضوع بررسی مسائل و مشکلات تجارت خارجی برگزار شد. در این نشست مساله ایجاد ارتباط ساختاری میان بخش خصوصی و وزارت خارجه مورد توجه قرار گرفت و بر تدوین نقشه راه مشخص برای آن تاکید شد. معاون دیپلماسی اقتصادی وزیر امور خارجه نیز در این نشست بر برقراری ارتباط منسجم با کمیسیون‌های تخصصی اتاق ایران تاکید کرد.

«شناسایی و اولویت‌بندی پیشران‌های بهینه‌سازی زنجیره ارزش پایدار صنعت پتروشیمی ایران» عنوان مقاله‌ای پژوهشی است که از سوی برخی از پژوهشگران دانشگاه علامه طباطبایی تهیه و تدوین شده است. پژوهشگران این مقاله درباره سابقه و هدف از انجام این مطالعه علمی نوشته‌اند، زنجیره ارزش پایدار صنعت پتروشیمی ایران با افزایش بهره‌وری، کاهش آلاینده‌های محیط ‌زیستی و توسعه صنایع پایین‌دست، نقش اساسی در دستیابی به توسعه پایدار در کشورمان ایفا می‌کند. ازاین‌رو، هدف از انجام این پژوهش، شناسایی و اولویت‌بندی پیشران‌های بهینه‌سازی زنجیره ارزش پایدار صنعت پتروشیمی ایران با رویکرد آینده‌نگاری راهبردی است. این پژوهش از سوی مجله مدیریت زنجیره ارزش راهبردی مورد توجه قرار گرفته و در ۲۷ صفحه از سوی نشر دانشگاه سمنان به چاپ رسیده است.

صنعت نفت ایران یکی از مهم‌ترین بخش‌های اقتصادی در کشورمان محسوب می‌شود که تاثیر قابل‌توجهی بر توسعه اقتصادی و اجتماعی دارد. این صنعت با دارا بودن منابع عظیم نفت و گاز، نه‌تنها نیازهای داخلی را تامین می‌کند، بلکه از طریق صادرات نفت به یکی از منابع اصلی درآمدهای ارزی ایران تبدیل شده است. بااین‌حال، توسعه و بهبود زیرساخت‌های این صنعت و اتخاذ سیاست‌های مناسب سرمایه‌گذاری در آن، همواره یکی از چالش‌های اساسی بوده است.

شش سال پیش، وقتی ایده «تعامل فعال با جهان» در حوزه انرژی و اقتصاد مطرح شد، شاید برای بسیاری گزاره نظری و حتی خوش‌بینانه‌ای به نظر می‌رسید، اما امروز همان ایده به ضرورتی انکارناپذیر بدل شده است.

امروزه شرکت‌های تولیدی، به‌ویژه صنایع پتروشیمی، به‌دلیل پیشرفت‌های اخیر محیطی، اجتماعی، اقتصادی و فناوری، با چالش‌های اساسی ناشی از انقلاب صنعتی نسل چهارم مواجه‌اند و این چالش‌ها نیازمند قابلیت‌های جدید و رویکردهای چابک و پاسخگو هستند. با وجود انجام تحقیقات زیاد در زمینه آمادگی پذیرش فناوری‌های صنعت چهارم، هنوز خلأهایی در ارزیابی دقیق و جامع وضعیت آمادگی شرکت‌های پتروشیمی برای سازگاری با این تحولات وجود دارد.

تحول دیجیتال و کاربردهای هوش مصنوعی در کدام نقطه از سکوی نفت و گاز ایران ایستاده است؟ به باور سیدفرهنگ فصیحی، رئیس پارک فناوری و نوآوری صنعت نفت، این صنعت در حال تجربه تلاقی دو حوزه فناوری با ماهیت و چرخه عمر متفاوت است؛ از یک طرف فناوری‌های سنتی نفت و گاز که دوره عمر طولانی دارند و تجربه زیادی در بهره‌برداری از آنها وجود دارد و از طرف دیگر فناوری اطلاعات و ارتباطات، هوشمندسازی و هوش مصنوعی که چرخه عمر کوتاه و قابلیت توسعه سریع دارند. از دیدگاه او، برای استفاده موثر از این ظرفیت‌ها، تمرکز بر سه لایه اصلی ضروری است؛ توسعه زیرساخت داده و حاکمیت اطلاعات، شکل‌دهی و حمایت از کسب‌وکارها و شرکت‌های دانش‌بنیان فعال در این حوزه و تقویت سرمایه انسانی برای راهبری تحولات دیجیتال. جزئیات بیشتری از نگاه رئیس پارک فناوری و نوآوری صنعت نفت به این موضوع را در ادامه می‌خوانید.

دنیای‌اقتصاد: نمایندگان خانه ملت روز گذشته در جلسه صحن علنی میزان مالیات بر خودروهای لوکس را تعیین کردند. بر این اساس خودروهایی که مازاد بر ۷.۵‌میلیارد‌تومان ارزش دارند، یک‌درصد بر میزان مازاد، مالیات خواهندداشت. این مصوبه در ادامه بررسی منابع لایحه بودجه‌۱۴۰۵ بوده‌است.

ایلنا: فرشاد مقیمی، معاون وزیر صمت و رئیس ایدرو از تحویل تاکسی‌های دوگانه‌سوز طی هفته آینده خبر داد و گفت: تحویل تاکسی‌های دوگانه‌سوز به‌جای تاکسی‌های فرسوده در شهرهای بزرگ و کلان‌شهرها هفته آینده با حضور وزیر صنعت، معدن و تجارت آغاز می‌شود.

دنیای‌اقتصاد: بر اساس داده‌های منابع آگاه و آمار شرکت تحقیقاتی «اتواستات»، ده‌ها‌هزار خودروی خارجی با وجود تحریم‌های غرب و برخی کشورهای آسیایی، از مسیر چین وارد بازار روسیه می‌شوند. این تحریم‌ها پس از آغاز جنگ روسیه و اوکراین در سال‌۲۰۲۲ اعمال شد و بسیاری از خودروسازان بین‌المللی نیز به‌طور رسمی فعالیت خود را در روسیه متوقف کردند، با این‌حال جریان عرضه برندهای مطرح همچنان از طریق کانال‌های غیررسمی ادامه دارد.

در شرایطی که امنیت انرژی به یکی از مهم‌ترین مولفه‌های قدرت اقتصادی کشورها تبدیل شده، صنعت نفت و گاز ایران با مجموعه‌ای از چالش‌های ساختاری، مدیریتی و مصرفی روبه‌رو است؛ چالش‌هایی که نه‌تنها تولید و صادرات انرژی، بلکه عملکرد صنایع بزرگ را نیز تحت تاثیر قرار داده و ضرورت اصلاح سیاست‌گذاری و الگوی مصرف را بیش از هر زمان دیگری برجسته کرده است.

نفت جهانی در طول زمان از کاربرد محلی به ستون اصلی سیستم‌های انرژی تکامل یافته و به صنعتی کلیدی تبدیل شده است. استفاده انسان از نفت به قرن‌ها پیش برمی‌گردد، اما صنعت نفت مدرن در قرن نوزدهم، زمانی که فناوری‌های پالایش و حفاری توسعه یافتند، شکل گرفت. آغاز واقعی صنعت نفت تجاری با اولین چاه نفت در پنسیلوانیا در سال ۱۸۵۹ رقم خورد. حفار این چاه ادوین دریک بود. این اتفاق نشان داد که نفت می‌تواند در مقیاس بزرگ استخراج و به تجارتی پررونق بدل شود؛ تجارتی که سرمایه‌گذاران بزرگی را به خود جذب می‌کند.

بازار ارز و طلا در معاملات روز گذشته با چرخشی معنادار مواجه شد و بخش مهمی از رشدهای قبلی خود را اصلاح کرد. دلار آزاد با کاهش ۳ هزار تومانی از ۱۶۲ هزار و ۵۵۰ تومان به ۱۵۹ هزار و ۵۵۰ تومان رسید، سکه با افت ۵‌میلیون تومانی تا سطح ۱۹۱‌میلیون تومان عقب نشست و هر گرم طلای ۱۸ عیار نیز با کاهش ۸۴۵ هزار تومانی به ۱۸‌میلیون و ۶۸۵ هزار تومان رسید.

ایران طی چند دهه گذشته با رشد بی‌سابقه صنعت پتروشیمی مواجه شده است. صنعتی که از پتروشیمی مرودشت در سال‌های ابتدایی دهه ۱۳۴۰ خورشیدی آغاز شد و امروز به بیش از ۵۷ مجتمع فعال با ظرفیت تولید سالانه نزدیک به ۷۰ میلیون تن رسیده و نقش آن در اقتصاد کشور به‌گونه‌ای است که پس از نفت، به‌عنوان دومین منبع درآمد ارزی برجسته کشور شناخته می‌شود.

بررسی روند داده‌ها نشان می‌دهد که چین به‌تدریج و با احتیاط در حال فاصله گرفتن از بازار اوراق خزانه‌داری آمریکاست؛ بازاری که با حجمی حدود ۳۰ تریلیون دلار، بزرگ‌ترین انباشت بدهی دولتی در جهان به شمار می‌رود و دهه‌ها با اتکای قابل‌توجه به سرمایه‌گذاران و بانک‌های مرکزی خارجی شکل گرفته است. به گزارش فایننشال تایمز، چین همچنان یکی از بزرگ‌ترین دارندگان خارجی این اوراق است، اما میزان دارایی‌اش از اوج سال ۲۰۱۳ تقریبا به نصف کاهش یافته و در نوامبر به حدود ۶۸۳‌میلیارد دلار رسیده؛ سطحی که از سال ۲۰۰۸ تاکنون کم‌سابقه بوده است.

صنعت نفت، گاز و پتروشیمی، شریان حیاتی اقتصاد جهانی و موتور محرک توسعه بسیاری از کشورهاست. در این میان، نمایشگاه‌ها بیش از یک ویترین تجاری هستند، آنها به کاتالیزور نوآوری و پلت‌فرمی برای تبادل دانش، عقد قرارداد و ترسیم چشم‌اندازهای آینده تبدیل شده‌اند. هر نمایشگاه انعکاسی است از شرایط ژئوپلیتیک، اقتصادی و فناورانه زمانه و بستری برای تصمیم‌سازی‌های کلان و سیاست‌گذاری‌های استراتژیک. این گزارش سفری است از قلب صنعت انرژی ایران تا صحنه‌های بزرگ بین‌المللی؛ سفری برای درک اینکه نمایشگاه‌ها چگونه آینه تمام‌نمای شرایط اقتصادی، محدودیت‌ها، فرصت‌ها و رویاهای صنعت انرژی در هر جغرافیا هستند.

شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی با آغاز به کار دولت چهاردهم با مجموعه‌ای از چالش‌های پیچیده مواجه شد. از ناترازی سوخت و تاخیر در تعمیرات دوره‌ای پالایشگاه‌ها گرفته تا فشار تحریم‌ها و تنش‌های منطقه‌ای که بر تامین و توزیع سوخت سایه افکنده بود. شرایط موجود، نیازمند بازنگری جدی در سیاست‌های تولید، کیفیت و مدیریت مصرف بود تا اطمینان حاصل شود که کشورمان در پیک مصرف و فصول سرد سال با کمبود سوخت مواجه نمی‌شود. محمدصادق عظیمی‌فر، مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران به جهت‌گیری‌های اساسی، دستاوردهای عملیاتی، پروژه‌های در حال بهره‌برداری و برنامه‌های آینده پرداخته و نشان می‌دهد که چگونه صنعت پالایش با هم‌افزایی میان بخش‌های مختلف دولت و بهره‌گیری از سرمایه انسانی توانست مسیری پایدار را در تامین سوخت کشور دنبال کند. مطلب زیر تلخیصی از گفت‌وگوی مفصل معاون وزیر نفت با شبکه اطلاع‌رسانی نفت و انرژی (شانا) وابسته به وزارت نفت است.

صندوق‌های اهرمی طی چند سال‌اخیر به یکی از جذاب‌ترین و در عین‌حال پرریسک‌ترین ابزارهای بازار سرمایه تبدیل شده‌اند؛ ابزارهایی که در روزهای رونق، بازدهی‌هایی فراتر از انتظار ثبت می‌کنند و در روزهای رکود، به‌دلیل ماهیت اهرمی و هزینه‌های ضمنی، بیش از سایر ابزارها تحت‌فشار قرار می‌گیرند. بررسی تراز صدور و ابطال ماهانه واحدهای این صندوق‌ها، تصویری متفاوت از رفتار سرمایه‌گذاران ریسک‌پذیر در بستر بورس اوراق‌بهادار تهران ارائه می‌دهد؛ تصویری که گاه چند گام جلوتر از شاخص‌ها، تغییر فازهای رفتاری بازار را نشان می‌دهد. مرور این داده‌ها نشان می‌دهد؛ اگرچه در مجموع، طی سه سال‌اخیر کفه صدور واحدهای اهرمی از ابطال آنها سنگین‌تر بوده، اما جریان پول در این صندوق‌ها هرگز یکنواخت و پایدار نبوده‌است. نوسان‌های پی‌درپی بورس، تصمیمات ناگهانی سیاستگذار و در سال‌جاری شوک‌های سیاسی و نظامی، باعث شده‌اند تا اهرمی‌ها نیز مانند خود بازار، دوره‌هایی از اقبال و بی‌اعتمادی شدید را تجربه کنند.

دنیای اقتصاد-محمد نعمت‌زاده: بورس تهران در اولین روز معاملاتی هفته با کاهش بیش از ۴۰ هزار واحدی در شاخص کل و افت بیش از ۵ هزار واحدی در نماگر هم‌وزن روبه‌رو شد. در شرایطی که بازار سهام ایران یکی از ضعیف‌ترین مقاطع خود را تجربه می‌کند، یک عامل اصلی بیش از هر متغیر دیگری بر رفتار معامله‌گران سایه انداخته است. این متغیر تشدید ریسک‌های سیاسی و ابهام در آینده اقتصادی و سیاسی کشور است و سرمایه‌گذاران نسبت به آینده اطلاعات کاملی ندارند. افت تقاضا، خروج پول هوشمند و ترجیح سرمایه‌گذاران به دارایی‌های بدون ریسک، نتیجه طبیعی فضای پرابهام فعلی است. با این حال، در پس این فضای منفی، بازار سهام از منظر ارزندگی به سطوح جذابی رسیده و بسیاری از نمادها با تخفیف قابل‌توجه معامله می‌شوند؛ تخفیفی که تداوم یا پایان آن، مستقیما به سرنوشت ریسک‌های کلان پیش‌رو گره خورده است.

هفته‌هاست که در مورد شرایط خاص دراگان اسکوچیچ در تراکتور مطالب زیادی منتشر می‌شود؛ اینکه او احوال خوبی ندارد و با رغبت کافی کارش را دنبال نمی‌کند. دراگان که حاضر نشد تراکتوری‌ها را در سفر به قزوین برای بازی حذفی با شمس‌آذر همراهی کند، از مهم‌ترین عوامل عدم برگزاری آن بازی بود که طبیعتا باید منجر به حذف تیم تبریزی شود. به جز این، مربی کروات بیش از یک ماه است در نشست‌های خبری حاضر نمی‌شود و تنها در لیگ قهرمانان آسیا و در حاشیه بازی با السد در کنفرانس حاضر شد و به سوالات خبرنگاران پاسخ داد؛ آن هم به دلیل هراس از جریمه سنگینی که کنفدراسیون فوتبال آسیا برای چنین غیبت‌هایی در نظر می‌گیرد.

استقلال سه‌شنبه در دیداری که حکم مرگ و زندگی را برایش دارد، در اردن به مصاف الحسین می‌رود تا مشخص شود همچنان می‌تواند به ماجراجویی‌اش در آسیا ادامه دهد یا خیر. اوضاع تیمی که این روزها در سه جبهه می‌جنگد، اما شفاف و روشن نیست. از ترکیب بازیکنان گرفته تا مجموعه مدیریتی، ناهماهنگی‌های زیادی به چشم می‌خورد و بازنده این اتفاق استقلال خواهد بود.

دنیای اقتصاد: شاگردان مجتبی جباری با کسب یک پیروزی بزرگ، به بقا در لیگ برتر امیدوار شدند. آنها در هفته بیست‌ویکم لیگ برتر، با دو گل پیکان ۱۰نفره را بردند. مس رفسنجان که در این فصل گزینه نخست سقوط محسوب می‌شود، در چهار هفته گذشته تنها یک امتیاز گرفته بود تا زمزمه‌های ایجاد تغییر دوباره در کادر فنی این تیم مطرح شود، اما سومین پیروزی فصل آنها فعلا این موضوع را به تعویق می‌اندازد.